نسخه مناسب چاپ

 

 

 

 

 

 

 

آیا کتاب­ های درسی کافی هستند؟

این موضوع طرفداران و مخالفان بسیار و حتی افراطی ای دارد. عده­ ای بر این باورند که اگر دانش­ آموز کتاب خود را به درستی و به طور عمیق مطالعه نموده و یاد بگیرد، هیچ نیازی به منبع دیگری نخواهد داشت و در واقع کتاب­ های کمک آموزشی باعث رشد نخواهند شد. بنابر عقیده­ ی این افراد آن­چه امروز در جامعه شاهد آن هستیم، لزوماً نیاز حقیقی نیست و نیازسازی کاذبی است که توسط ناشرین در راستای فروش و سودآوری بیشتر ایجاد شده است.

عده­ ای دیگر از متولیان آموزشی نیز بر این عقیده­ اند که دانش­ آموزان جهت فهم بهتر و تسلط بیشتر بر مطالب درسی، نیاز به این گونه کتاب­ ها داشته و این نیاز یک نیاز حقیقی محسوب می­شود. به گونه­ ای که بدون آن، فرد نمی­ تواند به حد اعلای یادگیری و آمادگی در یک درس برسد.

برای این­که بتوانیم در این خصوص به جمع­بندی درست و قابل قبولی برسیم، لازم است بدانیم که، هر ساله به طور متوسط در کشورمان بیش از ده میلیون نفر دانش­ آموز در پایه­ های مختلف (در شهرها و استان­های گوناگون) مشغول به تحصیل هستند، به صورت کلی اگر قرار باشد برای جمعیتی چند میلیونی یک محتوای آموزشی تولید شود، به ناچار می­ بایست حد وسط و میانگین افراد در نظر گرفته و برای ایشان برنامه­ ریزی و تولید محتوا شود؛ چرا که نمی­ توان به تعداد دانش­ آموزان، محتوای متناسب با دانش، معلومات، امکانات، استعداد و ... طراحی کرد.

برنامه­ ریزان آموزشی چاره­ ای در این خصوص ندارند مگر آن­که سطح دانش­ آموزان متوسط را مدنظر قرار داده و برای آن­ها کتاب و منابع آموزشی تألیف نمایند. اما همه­ ی ما می­ دانیم که سطح علمی همه­ ی افراد مشغول به تحصیل، متوسط نیست؛ پس آن­هایی که بالاتر و یا پایین­ تر از سطح متوسط باشند می­ بایست که به منابع مطالعاتی مکمل رجوع کنند.

به بیانی دیگر، محصلینی که برای درک مطالب درسی ممکن است با مشکل مواجه شوند، می­ توانند به منابع آموزشی دیگری که به توضیح و تشریح بیشتر مطالب پرداخته­ اند، مراجعه کنند و دانش­ آموزانی که مباحث را به راحتی متوجه شده و قصد دارند تسلط خود را برای رقابتی بالاتر از سطح کتاب درسی آماده سازند، می­ بایست به منابع تکمیلی -  که سطح­ شان بالاتر است - مراجعه نمایند.

برخی از کتاب­ های کمک آموزشی فقط برای تست و تمرین هستند؛ این کتاب­ ها هم اگر متناسب با سطح دانش داوطلب انتخاب شوند حتماً به تسلط و مهارت دانش­ آموز در آن درس کمک شایانی خواهند کرد. پیشنهاد می­ گردد که در دروسی مانند ریاضی و علوم حتماً از دوران ابتدایی همراه با فراگیری منابع رسمی، از تمرین­ ها و تست­ های کتاب­ های کمک آموزشی نیز استفاده شود.

حل کردن تمرین و تست زدن علاوه بر این­که موجب مرور دوباره­ ی مطالب و تثبیت و ماندگاری در ذهن می­ گردد، می­ تواند نقاط ضعف و قوت دانش­ آموز را مشخص نماید و نمایانگر میزان آموخته­ ها باشد. ضمناً دانش­ آموزانی که به واسطه­ ی تست زدن زیاد، مهارت و تبحر در یک موضوع پیدا کرده­ اند آمادگی لازم جهت مواجهه با هر نوع سؤالی را در آن خصوص، پیدا خواهند کرد.

 

چه کتابی و چگونه؟

حال که دانستیم کتاب­ های کمک آموزشی می­ توانند در جهت پیشرفت تحصیلی فرزندان­مان مفید باشند لازم است این را هم بدانیم، در صورتی که این منابع درست انتخاب نشوند به همان میزان که می­ توانستند مؤثر و مفید واقع گردند، می­ توانند مخرب و زیان­بار باشند.

برای مثال، خانواده­ ای را تصور کنید که با درک این نکته که پایه­ ی ششم فرصت بسیار خوبی برای ورود فرزندشان به مدارس تیزهوشان است، تصمیم به آماده­ سازی او برای آزمون تیزهوشان گرفته­ اند. چون آموزشگاه معتبری در شهر خود نیافته­ اند، اقدام به خرید کتاب­ های آموزشی در این زمینه کرده­ اند تا به این وسیله مهارت­ ها و معلومات لازم جهت موفقیت را در او تقویت نمایند؛ اما مرتکب اشتباهی اساسی می­ شوند و کتاب­ هایی را انتخاب می­ کنند که سطح­ شان پایین­ تر از آزمون تیزهوشان می­ باشد. در حقیقت شکل، سطح، نوع درس­نامه­ و سؤالات آن­ها هیچ سنخیتی با آزمون تیزهوشان ندارد. در این­جا خانواده ممکن است زمانی بفهمد مسیر را اشتباه رفته که دیگر بسیار دیر شده و فرصتی جهت جبران باقی نمانده است. در این­ گونه موارد زیان دانش­ آموز و والدین هزینه­ ی کتاب­ های خریداری­ شده و یا زمان صرف­ شده بابت مطالعه و تسلط بر آن و ... نیست، بلکه زیان اصلی این است که فرصت ورود به بستر آموزشی بهتر و متعاقباً آینده­ ی تحصیلی روشن­ تر به یغما رفته است.

پس لازم است جهت جلوگیری از این گونه اشتباهات رایج و متداول، نکاتی مدنظر والدین قرار گیرد:

اولاً: این­که انتخاب کتاب کمک درسی مانند انتخاب لباس و پوشاک سلیقه­ ای نیست و شما نمی­ توانید و نباید صرفاً بر اساس تبلیغات، شنیده­ ها، جذابیت­ های بصری، طراحی و .. اقدام به خرید این گونه کتاب­ ها نمائید.

ثانیاً: این موضوع کاملاً شخصی است (مثل مسواک) و ممکن است کتاب مناسب برای دو دانش­ آموز دوقلو نیز با هم فرق داشته باشد. پس در این موارد چشم­ وهم­ چشمی هیچ جایگاهی ندارد.

ثالثاً: انتخاب کتاب لزوماً توسط کسی انجام شود که هم کتاب­ های موجود در بازار را از لحاظ کیفی بشناسد و هم از توانایی­ ها و دانش فرزند شما مطلع باشد و متناسب با آن، کتاب مناسب را معرفی نماید.

رابعاً: تمام سعی خود را بکنید که در رابطه با هر موضوعی فقط و فقط یک کتاب بخرید و نه بیشتر (خصوصاً در پایه­ های غیر از کنکور).

 

حتماً می­ دانید که به محض خرید کتاب، موفقیتی نصیب شما و فرزندتان نخواهد شد و لازم است مطالب کتاب با روشی درست مطالعه و به یاد سپرده شوند. اگر فرزندتان کنکوری است برنامه­ ریزی نحوه­ ی مطالعه­ ی کتاب­ های درسی و یا غیردرسی وی را به مشاور او بسپارید. اما اگر فرزند شما در پایه­ های غیر از کنکور درس می­ خواند می­ بایست همان­طور که گفته شد از خرید کتاب­ های گوناگون در یک درس اجتناب نمائید؛ زیرا نه دانش­ آموزان و نه حتی شما نمی­ دانید که چگونه باید چند کتاب را هم­زمان با هم و به صورت موازی بخوانید. در نتیجه دانش­ آموز از هر کتاب فقط چند صفحه را خوانده و رها می­ کند و در واقع برنامه­ ریزی عملی برای مطالعه­ ی موازی چند کتاب را باید فقط یک مشاور متبحر انجام داده و سپس به طور مستمر بر حسن اجرای آن نظارت نماید. چون عموم دانش­ آموزان از امکان داشتن چنین مشاوری برخوردار نیستند (خصوصاً در مقاطع ابتدایی و راهنمایی)، پس در هر درس فقط یک کتاب، اما کتاب خوب و متناسب با سطح علمی دانش­ آموز خریداری و مطالعه گردد. در ضمن، باید توجه نمائید که هیچ کتاب کمک درسی در هیچ پایه­ ی تحصیلی نمی­ تواند جایگزین کتاب رسمی و درسی شود، اما مراجعه به منابع مذکور جهت فهم بهتر، عمیق­ تر و یا بالاتر از سطح کتاب می­ تواند کمک­ کننده باشد.

منبع: هنرمند، علی (۱۳۹۴)؛ «کی بهتر از شما؟»؛ رویش استعدادهای جوان.

گردآورنده: اشرف السادات حسینی

 

ارتباط با مرکز مشاوره:

تلفن گویا  ۸۸۸۶۶۱۳۱

ارسال پیام

 

 

این مطلب ۱۱۸ بار خوانده شده